Rozdział 1
Uwagi wstępne


Kara śmierci należy od czasów Oświecenia do najbardziej spornych problemów nie tylko filozofii prawa karnego, lecz także ustawodawstwa prawa karnego, a w konsekwencji także praktyki orzekania kar za najcięższe przestępstwa. Z tych powodów kara śmierci zajmuje eksponowaną pozycję w teorii prawa karnego. Literatura dotycząca argumentów "za" i "przeciw" jest ogromna, zwłaszcza od XVIII wieku, dlatego niemożliwością jest przedstawienie najrozmaitszych poglądów i prób uzasadnienia czy odrzucenia kary śmierci.

Pomocne w zrozumieniu problematyki kary śmierci będzie wyjaśnienie podstawowych pojęć z nią związanych. Argumenty za utrzymaniem lub zniesieniem kary śmierci wyrażane są przez dwa przeciwstawne nurty: retencjonistyczny i abolicjonistyczny.

Retencjoniści zwani także represjonistami, opowiadają się za utrzymaniem kary śmierci, godząc się zwykle z pewnymi ograniczeniami stosowania tej formy karania.

Abolicjoniści (od łacińskiego abolitio: zniesienie, umorzenie) są przeciwni istnieniu kary śmierci w ustawodawstwie. Jednakże abolicjonizm, w zależności od tego, w jaki sposób ma przebiegać proces usuwania tej kary z systemu prawa, może przyjąć dwie formy: skrajną i umiarkowaną. Abolicjonizm skrajny opowiada się za natychmiastowym zniesieniem kary śmierci, podczas gdy nurt umiarkowany uważa, że powinien to być dłuższy proces, którego ostatnim etapem byłoby całkowite usunięcie kary śmierci z obowiązującego prawa. Realizacja tego celu powinna następować stopniowo; pierwszym etapem tego procesu powinno być ograniczenie kategorii przestępstw zagrożonych karą śmierci (np.: kara śmierci obowiązuje tylko za zabójstwo) oraz osób, wobec których mogłaby być orzekana (np.: zakaz orzekania kary śmierci wobec osób poniżej 21 roku życia). Jednocześnie nurt ten kładzie nacisk na konieczność funkcjonowania w czasie trwania tego etapu szeregu instytucji procesowych, których zadaniem byłoby zabezpieczanie przed straceniem człowieka niewinnego. Całkowite zniesienie kary śmierci poprzedzać mógłby stan, w którym formalnie kara śmierci istnieje, ale nie jest orzekana, ani wykonywana.

Zarówno retencjoniści, jak i abolicjoniści dla poparcia swego stanowiska odwołują się do wniosków, wypływających z poszczególnych koncepcji kary. Tradycyjne teorie kary, do których nawiązują oba nurty, dzielone są zwykle na dwa rodzaje: retrybutywne i prewencyjne.
Teorie retrybutywne przyjmują, że kara powinna być odpłatą za zło, a uzasadnieniem karania może być jedynie wina przestępcy.
Teorie prewencyjne uzasadniają karę jej społecznym oddziaływaniem. Według utylitarystów celem kary śmierci jest prewencja generalna i indywidualna, a sama kara jest złem, które można zaakceptować, jeżeli skutki, jakie wywołuje w społeczeństwie są pozytywne.Upraszczając można powiedzieć, że teorie retrybutywne odwołują się do przeszłości, do czynu już dokonanego, natomiast teorie prewencyjne uzasadnienia kary śmierci szukają w przyszłości, skupiając się na rezultatach związanych z oddziaływaniem tej kary na postępowanie ludzi.Rozdział 
Własna strona internetowa za darmo - sprawdź